حجه الاسلام سید ابراهیم رئیسی


بسم الله الرحمن الرحیم


رویکرد کلی 

جامعه پیشرفته خانواده ای متعالی و زنی پویا می خواهد.خانواده سلول بنیادین جامعه و بستر تربیت نسلی متعالی است، سعادت و شقاوت جامعه در گرو سلامت خانواده است. گرمابخشی این کانون و حفظ آرامش آن بر عهده زن است. فراهم کردن شرایط برای استحکام خانواده و حفظ جایگاه آن به عنوان کانون آرامش بخش مد نظر دولت کارو کرامت است . در موضوع زنان نیز ارائه الگویی پیشگام و متعالی از زن منطبق با گفتمان انقلاب اسلامی به عنوان مقصود اصلی دولت کار و کرامت مد نظر است . 

زنان نیمی از جامعه هستند و در وجود آنها قابلیتها و استعدادهایی به ودیعه نهاده شده است که باید در طول زندگی به رشد و بهره گیری از آن بپردازند و دولت اسلامی موظف است زمینه پرورش این قابلیتها را برای زنان فراهم آورد و از آن برای پیشرفت جامعه استفاده کند. 

زنی آگاه، با نشاط، پویا و مسئولیت پذیر که وظایف خود را تشخیص داده و با تمام توان در زمینه ایفای آن گام بردارد، آرمان انقلابی اسلامی است.  برای برخورداری از جامعه ای  پویا باید به نقش زنان توجه ویژه داشت؛ نقشی که هم زمان در دو میدان ایفا می شود. عرصه نخست خانواده که زن محور اصلی آن است و با آرامش بخشی به همسر و فرزندان بسترساز جامعه ای سالم است و میدان دوم اجتماع که در آن زنان دوشادوش مردان حضور فعال دارند. طبق فرمده امام خمینی که فرمودند زنان باید "دوش به دوش مردان " مشارکت کنند. 

برای بهره مندی نظام اسلامی از ظرفیت زنان باید در ساختارها، مزایایی ویژه زنان در نظر گرفته شود تا تسهیلگر ایفای نقش آنها در هر دو عرصه باشد و زنان را با فشار مضاعف یا دو راهی انتخاب یکی از دو عرصه نقش آفرینی مواجه نکند . این مزایا از جمله ساعات کاری، مرخصی ها و بازنشستگی که در بعضی قوانین مورد توجه قرار گرفته اما به طور کامل اجرا نشده است هزینه هایی است که منافع آن در بلند مدت نصیب جامعه می شود و از بسیاری آسیبهای اجتماعی پیشگیری می کند. بنابراین در نظر گرفتن این مزایا و بسترسازی برای فعالیت آگاهانه و عزتمندانه زنان در جامعه از اولویتهایی است که باید برای آن برنامه ریزی دقیق صورت گیرد.


مطالبات و راهکارها در حوزه خانواده و زنان 

آنچه در برنامه های دولت کار وکرامت مد نظر می باشد ، ابتدا یافتن بحران ها و مطالبات در این حوزه است. سپس راهکارهای دولت نیز ارائه شده است . آنچه در این بین مهم ارزیابی می شود ، مطالبات اقشار و گروههای مختلف زنان اعم از روستا نشین و عشایری و شهری، تحصیل کرده و بی کار و جویای کار ، زن خانه دار ، زن بی سر پرست و بد سرپرست و... باید به تفکیک مورد ارزیابی قرار گرفته و پس از مطالبه سنجی راهکار لازم ارائه شود. مطالبات به صورت دسته بندی شده در حوزه های ذیل قرار می گیرد :


ازدواج و تشکیل خانواده 

ازدواج نیاز طبیعی هر انسان و بستر رشد و تکامل او است و باید به این نیاز در زمان مناسب پاسخ گفت. شرایط اقتصادی و فرهنگی امروز در جامعه ما به گونه ای است که ازدواج به طور معمول دیرهنگام صورت می گیرد و به این دلیل جامعه دچار آسیبهای اجتماعی بسیاری شده است بنابراین رفع موانع ازدواج و تسهیل آن یکی از وظایف دولتهاست. بهبود وضعیت اقتصادی بر ازدواج اثر مستقیم دارد بنابراین چنانچه دولتی برنامه اقتصادی منسجم داشته باشد، به تبع آن ازدواج نیز تسهیل خواهد شد. تورم و بیکاری دو مسأله اساسی هستند که از بین رفتن آنها باعث افزایش آمار ازدواج است. از مهمترین مقدمات ازدواج شغل پایدار و درآمد ثابت است. تورم نیز با بالابردن هزینه های زندگی ازدواج و فرزندآوری را به اقدامی با ریسک بالا تبدیل کرده است. 

در کنار برنامه های اقتصادی باید برنامه های فرهنگی در راستای تسهیل ازدواج تدوین شود تا با فرهنگسازی گسترده رسومی که امروزه به جای نشان دادن عظمت پیوند زناشویی به اموری تشریفاتی و دست و پاگیر تبدیل شده اند و تشکیل خانواده را با دشواری همراه کرده اند آسان تر برگزار شوند. 

علاوه بر تشکیل خانواده، حفظ کانون خانواده و روابط  صمیمانه درون آن باید مورد توجه قرار گیرد. برای این امر باید از سالها پیش از تشکیل خانواده مهارتهایی که دارا بودن برای زندگی متعالی خانوادگی لازم است در قالب برنامه های درسی آشکار و پنهان در دوران آموزش عمومی به همگان آموزش داده شود. پس از تشکیل خانواده خدمات مشاوره ای رایگان و با کیفیت باید حامی خانواده ها و راهنمای آنها در حل تعارضات و مشکلات احتمالی باشد.در صورتی که سلامت و نشاط  خانواده ها تضمین شود، میزان آسیبها و بحرانهای اجتماعی به حداقل کاهش خواهد یافت زیرا خانواده سالم شاه کلید داشتن جامعه ای سالم است.

میانگین سن ازدواج در ایران برای پسران حدود 27 سال و برای دختران 25 سال است. بالارفتن سن ازدواج حاکی از آن است که شرایط اجتماعی اعم از عوامل فرهنگی و اقتصادی تشکیل خانواده را به امری دشوار تبدیل کرده است لذا بسیاری از جوانان ازدواج را تا بیشترین زمان ممکن به تأخیر می اندازند. باتوجه به اینکه سن بلوغ در حال کاهش یافتن است فاصله ایجاد شده میان ظهور نیاز به ازدواج و پاسخگویی به آن، جامعه را مستعد آسیبهای بسیاری خواهد کرد. این در حالی است که اصل دهم قانون اساسی تصریح دارد که قوانین، مقررات و برنامه ریزیهای مربوط باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد. این امر در حالی است که قوانین بسیاری جهت تسهیل امر ازدواج وجود دارد که از جمله آن می توان به موارد زیر توجه نمود :

قانون تسهیل ازدواج جوانان :مشتمل بر سیزده ماده و چهار تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ 27 آذر ماه 1384 مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 7/10/1384 به تأیید شورای نگهبان رسید.

ماده 2 - دولت مکلف است علاوه بر استفاده از منابع بودجه سنواتی پیش بینی شده، از محل «صندوق اندوخته ازدواج جوانان» به مزدوجین نیازمند به اجاره مسکن، حسب تشخیص کمیته سامان ازدواج با توجه به امکانات صندوق، وام ودیعه مسکن پرداخت کند.

ماده 4 -الف - کلیه دستگاههای دولتی، نهادهای عمومی و شهرداریهای دارای تسهیلات رفاهی، فرهنگسرا و تالار، باشگاه و اردوگاه موظفند با هماهنگی کمیته سامان ازدواج، فضاهای مذکور را برای برگزاری جشن و مراسم ازدواج در اختیار زوجهای واجد شرایط قرار دهند.

ب - به هر یک از خانواده‌های جوان عضو صندوق که هیچیک از زوجین اشتغال به کار یا منبع درآمدی نداشته باشند، حد اکثر تا مدت دو سال پس از تاریخ ازدواج مبلغی به عنوان کمک هزینه زندگی به صورت قرض‌الحسنه پرداخت گردد.

سقف مبلغ مذکور را کمیته سامان ازدواج متناسب با سرمایه صندوق تعیین خواهد نمود.

ماده 8 - دولت موظف است طرح جامع آموزش و مشاوره قبل و بعد از ازدواج مشتمل بر برنامه‌های: مشاوره برای همسریابی، تشکیل خانواده، آماده سازی زوجهای جوان برای آغاز زندگی مشترک، آشنایی با حقوق خانوادگی و اخلاق همسر داری و آمادگی برای داشتن فرزند را تهیه و ظرف سه ماه پس از تصویب این قانون به مجلس ارائه دهد.

ماده 9 - دولت مکلف است متأهلین واجد شرایط را در اولویت دسترسی به فرصتهای شغلی، وام اشتغال و وام مسکن قرار دهد.

با توجه به موارد ذکر شده برنامه دولت کار و کرامت بر اساس قوانین مصوب به این صورت است.

تسهیل امر ازدواج با توجه ویژه به امر:

1- مسکن 

70درصد  هزینه خانواده ها را به خود اختصاص می دهد. پس با تامین اولین نیاز ضروئی خانواده ایرانی، بخش عمده مسکن مشکلات حوزه سلامت و آموزش و امنیت ئوانی ایرانیان نیز تامین خواهد شد. علاوه بر آن معضل ازدواج دیرهنگام جوانان نیز تا حد قابل توجهی حل و فصل خواهد شد چرا که پس از اشتغال مهم ترین عامل مانع ازدواج بهنگام جوانان "تامین مسکن" است. تحقیقات نشان می دهد عمده دلیل بروز مشکلاتی همچون ضعف سبد غذایی خانوائ و حذف اقلامی همچون لبنیات و مواد پروتئینی کم توجهی به بهداشت و سلامت فرزندان و حذف سرانه وئزش و تفریج خانواده و به دنبال آن ئواج اختلالات ئوحی و ،و سبزیجات ئوانی برآمده از کسر سه چهائم دئآمد ثابت خانواده برای تامین اجاره منزل است. 

2- اشتغال 

با توجه به این که 11میلیون جوان مجرد در سن ازدواج بالای ۲۰ سال در کشور داریم . این در حالی است که نرخ بیکاری جوانان ۱۰ درصد بالاتر از بیکاری میانگین کل کشور است و نرخ بیکاری جوانان زیر 30 سال 30 درصد است . یعنی از هر سه جوان ایرانی یک نفر از بیکاری رنج می برد. به همین سبب عدم انگیزه ازدواج و مشکلات اقتصادی رغبتی به ازدواج ندارند. اگر با رویکرد دولت کار و کرامت مبنی بر ایجاد شغل برای 1 نفرمیلیون در سال پیش برویم مشکل ازدواج جوانان نیز تا حد زیادی بر طرف خواهد شد .

3- فرهنگ سازی 

اگر با رویکرد تسهیلگری در امر ازدواج و بر طرف کردن مشکلات اشتغال و مسکن به سمت بهسازی روابط درون خانواده ها و فرهنگ سازی برای زندگی پایدر خانوادگی از طریق رواج ازدواج آسان اقدام کنیم ، می توان شاهد کم شدن میزان طلاق در جامعه بود . آمارها از ثبت 1 طلاق در مقابل 4 ازدواج در سال گذشته حکایت می کنند. فروپاشی یک چهارم از خانواده های تشکیل شده نشان دهنده این است که ثبات خانواده ها در ایران دچار بحران شده است. با توجه به پیامدهایی که طلاق برای زوجین و فرزندان در پی دارد بالارفتن میزان آن احتمال وقوع آسیبهای اجتماعی را افزایش می دهد.

راهکار اجرایی برای ازدواج آسان ، ایجاد تسهیلات ازدواج جوانان از طریق افزایش وام ازدواج و تسریع در اعطای آن و همچنین ساخت مسکن برای زوجهای جوان و اتمام مسکن مهر و آموزشهای همگانی برای آموزش زوج های جوان در جهت تسهیل در امر ازدواج می باشد .


اشتغال زنان و استفاده از ظرفیت های اقتصادی زنان

ر این سال ها با توجه به تلاش هایی که بانوان برای افزایش میزان دانش و مهارت خود در عرصه ها ی گوناگون داشته اند، به میزان کافی نقش و تاثیر مثبت احتمالی آنان در شکوفایی ایران اسلامی لحاظ نگردیده است. اشکال متفاوتی از فعالیت های اقتصادی در اقشار گوناگونی از زنان جامعه ایرانی قابل مشاهده است. زنان روستایی در تولیدات صنایع دستی، تولیدات کشاورزی و .. فعالیت نموده اند و زنان شهری در شغل های گوناگون فرهنگی و اجتماعی. هر یک از اقشار گوناگون زنان در کلان¬¬شهر های ایران، شهرهای کوچک و روستا ها برای دستیابی به فعالیت اقتصادی مناسب شان و منزلت خود و درآمد متناسب با آن تلاش می کنند. اما هریک از اقشار زنان در حوزه فعالیت های اقتصادی با موانع جدی روبرو هستند. در حوزه زنان شهری با وجود اینکه بیش از نیمی از ورودی های دانشگاهها را دختران تشکیل می دهند. نظام آموزشی در ایران معطوف به تربیت افراد برای فضای شغلی است و آماده سازی افراد برای برعهده گرفتن نقشهای خانوادگی در دستور کار آن قرار ندارد. از نظر ذهنی اولویت افراد اعم از دختر و پسر اشتغال است و از نظر عینی، مهارتهای همسری پدری  و مادری را فرانمی گیرند. در نتیجه پس از تشکیل خانواده و به هنگام ایفای نقش ناتوان از حل مسائل خانوادگی هستند. بسیاری از دختران این سرزمین فرهیختگانی هستند که علاقه دارند توان و استعدادهایشان را در مسیر پیشرفت ایران اسلامی به کار گیرند اما بستری وجود ندارد که امکان ایفای مسئولیتهای اجتماعی-اقتصادی و نقش های خانوادگی را به طور تؤام برای آنها فراهم کند. در نتیجه بانوان فرهیخته ناچار مسئولیتهای اجتماعی را رها می کنند یا از ایفای نقشهای خانوادگی باز می مانند. برای مثال در حالیکه آمار ها نشان می دهد 86 درصد بانوان با سواد می باشند، نرخ بیکاری زنان تحصیلکرده حدود 40 است. علاوه بر نرخ بالای بیکاری زنان جویای کار در ایران، عدم تناسب مشاغل بانوان با منزلت و شان، میزان تحصیلات و مهارت های آنها از جمله مسائلی است که محرومیت منزلتی و شغلی بانوان را شکل داده است. 10 میلیون زن روستایی و عشایری در کشور وجود دارد که 5 میلیون آنها بالای 18 سال دارند.از طرفی  زنان روستایی و عشایر از دیرباز در ایفای نقش در خانه و حوزه تولیدات اقتصادی و صنایع دستی فعال بوده اند. اما آنچه که زنان روستایی با آن دست و پنجه نرم می کنند، مشکل عرضه محصولات آنها است. 

راهکار های دولت کار کرامت برای اشتغال وبه کار گیری مهارتهای زنان

 

آموزش و ترویج اشتغال خانوادگی(تعاون محور) و خانگی 

توجه ویژه به بهداشت و سلامت زنان روستایی و عشایر 

بیمه زنان روستایی و عشایر

پرهیز از نگاه سیاسی به مشکلات خانوار روستایی و مهندسی اجتماعی 

حمایت از اشتغال خانگی و خانوادگی/ صندوق های اعتباری حمایت از تولید خانواده محور

ارائه خدمات عرضه مستقیم محصولات تولیدی(سامانه ملی)

دورکاری و استفاده از فضای مجازی 

تسهیلات شغلی ویژه مادران

حمایت از راه اندازی  برند سازی جهانی و ورود به چرخه صادرات در حوزه صنایع دستی

مهارت افزایی زنان روستا و عشایر 

توانمند سازی بانوان عشایر و روستایی براساس ظرفیت های بومی و محلی

تسهیلات برای عرضه محصولات بانوان روستایی و عشایر 



امنیت و سلامت اجتماعی

خانواده اصلی ترین عنصر تشکیل دهنده جامعه است. نشاط و سلامت دختران و بانوان عنصری تعیین کننده در جامعه پویای اسلامی می باشد. دولت کار و کرامت توجه ویژه ای به سلامت و امنیت اجتماعی زنان آسیب پذیر و محروم و بانوانی که در خانواده نقش محوری مادری و همسری را ایفا می کنند، دارد. زنان سرپرست خانوار و خود سر پرست، زنان معلول و دارای بیماری های خاص و خانواده های حامی معلولین از جمله بانوانی هستند که در جامعه ایرانی ما نیازمند کمک های فوری و حمایت های بلند مدت هستند. طبق امهر 11 میلیون نفر دارای درجات مختلف معلولیت هستند که 4درصد از آنها دارای معلولیت شدید بوده و نیاز به حمایت خانوادههای انها وجود دارد . برای ارتقاء و بهبود سلامت و امنیت اجتماعی بانوان در اقشار نامبرده راهکارهای ذیل پیشنهاد می شود.

راهکار های دولت کارو کرامت برای امنیت و سلامت اجتماعی زنان 


• ایجاد سازو کاری در شان زنان به عنوان مرکزعالی زنان که فراتر از معاونت زنان ریاست چمهوری باشد .

• ارائه تسهیلات و خدمات ویژه متناسب با مطالبات اقشار مختلف  زنان اعم از روستایی و عشایر وشهری و با تحصیلات مختلف و مهارتهای مختلف 

• مهارت افزایی سازی زنان نیازمند حمایت و سر پرست خانوار 

• ارتقا وضعیت سلامت زنان علی الخصوص در مناطق محروم، روستا هاو عشایر

• احیای مددکاری اسلامی( به جای بازنویسی و اجرای طرح های غربی مبتنی بر جداسازی از اجتماع و عقیم سازی و برچسب زدن)

• احیای سبک زندگی جوامع محلی در شناسایی مشکلات از مبدا(محله، زیست بوم اولیه) و پرهیز از اجرای نسخه های منجر به بازتولید معضلات اجتماعی(ملی وکلی نگری)

• توانمند سازی اقتصادی زنان آسیب دیده با مدیریت محلی و ایجاد ساختار شبه خانواده با حمایت روانی به منظور حل مشکل رجوع مجدد به حوزه آسیب زا

• حمایت خاص از نخبگان معلول جسمی و فراهم سازی زمیینه های حضور انها

• توانگر سازی اقتصادی معلولین با ضمانت های قانونی ویژه(مسکن، حمل و نقل، مشاوره و مسئولیت مدیریتی)

• لزوم نگاه ویژه به خانواده بیماران (تسهیلات ویژه برای خانواده های بیماران صعب العلاج به خصوص مادران انها )


عدالت جنسیتی 

پیشرفت کشوربدون کمک زنان امکان پذیر نیست . دولت کار و کرامت در نظر دارد با دستور کار قرار دادن قوانین بالا دستی مانندقانون اساسی و  برنامه ششم توسعه و همچنین معیار قرار دادن بیانات امام خمینی  و مقام معظم رهبری ، در دولت از توان و ظرفیت بالای زنان برای ارتقای کشور استفاده کند .آنچه مد نظر دولت است شایسته سالاری در حوزه های مختلف است نه نگاه مردانه یا زنانه . اما آنچه می بینیم در بدنه اداری و ساختاری کشور محرومیت منزلتی زنان به خوبی دیده می شود لذا برنامه دولت ان است که این محرومیت را به نفع کرامت شایسته زنان کاهش دهد . 


راهکارهای دولت کارو کرامت برای برقراری عدالت جنسیتی 

• بالا بردن مشارکت اجتماعی و سیاسی زنان با استفاده از ظرفیت تمامی اقشار 

• فرصت های آموزشی و شغلی متناسب با نقشهای  زن در خانواده

• شناسایی  به کارگیری وحمایت از بانوان نخبه در تمامی عرصه ها

• ایجاد تسهیلات و امکانات ورزشی و تفریحی  خاص زنان و دختران  در تمامی استان های کشور و ایجاد نشاط و شادابی با ایجاد تسهیلات و مکان های اختصاصی زنان و دختران 

• جذب امتیازات مثبت حمایتی برای مادران 

• توجه به اقشار گوناگون زنان در تدوین برنامه های دولت و توجه ویژه به زنان عشایر  و روستایی کشور 


راهبرد دولت کار و کرامت در یک نگاه :

• ایجاد مرکز عالی زنان (ساز و کار متناسب با زنان ) برای رفع محرومیت منزلتی زنان در سطح جامعه و خانواده و ایجاد ستاد خانواده برای حل و فصل مشکلات ازدواج وپایداری خانواده 

• اجرای قوانین موجود و آسیب شناسی آنها مانند بیمه زنان خانه دار 

• توجه به نیازهای خاص دختران برای افزایش نشاط و شادابی با ایجاد فضاهای خاص تفریحی و ورزشی در کل کشور 

•ئ ارتقاء امنیت و سلامت اجتماعی بانوان به ویژه بانوان آسیب پذیر(زنان بی سر پرست و بد سرپرست )

• حل مشکلات اشتغال زنان در حوزه شهری ، روستایی و عشایر با راهکارهایی حمایت از اشتغال خانگی و خانوادگی/ دورکاری و استفاده از فضای مجازی /تسهیلات شغلی ویژه مادران/حمایت از راه اندازی  برند سازی جهانی و ورود به چرخه صادرات / توانمند سازی زنان روستا و عشایر /تسهیلات برای شبکه عرضه 

• عدالت جنسیتی با رویکرد شایسته گزینی و افزایش مشارکت سیاسی اجتماعی زنان  / حمایت از بانوان نخبه /فرصت های آموزشی و شغلی متناسب با نقشهای  زن در خانواده

• ارتقا امنیت و سلامت اجتماعی از طریق ارائه تسهیلات و خدمات ویژه متناسب با مطالبات زنان/مهارت افزایی سازی زنان نیازمند حمایت /ارتقا وضعیت سلامت زنان علی الخصوص در مناطق محروم، روستا هاو عشایر



ومن الله توفیق